Người mới tra cứu thường hỏi một câu thực tế: chỉ số EPS nằm ở đâu trong bộ báo cáo tài chính, và văn bản nào quy định nó. Câu trả lời có hai tầng, vì cách tính và cách trình bày do hai nguồn khác nhau điều chỉnh, và một trong hai vừa đổi.
Tầng thứ nhất: chuẩn mực tính EPS
Cách tính do Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 30, gọi là VAS 30 "Lãi trên cổ phiếu", quy định. Theo chuẩn mực này, lãi cơ bản trên cổ phiếu bằng lợi nhuận sau thuế phân bổ cho cổ đông sở hữu cổ phiếu phổ thông chia cho số cổ phiếu phổ thông lưu hành bình quân trong kỳ. Lãi suy giảm tính thêm các công cụ có thể chuyển thành cổ phiếu phổ thông, nên nhỏ hơn hoặc bằng lãi cơ bản. Hai chỉ tiêu này chỉ áp dụng với công ty cổ phần.
🔗 Xem thêm: Trailing P/E: tự tính từ EPS bốn quý gần nhất
Minh hoạ: eps
Tầng thứ hai: thông tư hướng dẫn chế độ kế toán
Tầng này quyết định tên chỉ tiêu và vị trí trên mẫu báo cáo kết quả kinh doanh. Thông tư 200/2014/TT-BTC từng quy định mã số 70 cho lãi cơ bản và mã số 71 cho lãi suy giảm trên mẫu B02-DN. Thông tư này đã được Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế từ năm tài chính bắt đầu ngày 01/01/2026. Vì vậy mã số 70 và 71 chỉ còn đúng với báo cáo của các năm tài chính tới hết 2025.
🔗 Xem thêm: EBIT là gì? Hai cách tính và một ví dụ bằng số cụ thể
Hệ quả khi tra cứu
Minh hoạ: eps
Điều này dẫn tới một thói quen nhỏ nhưng hữu ích: gọi chỉ tiêu theo tên thay vì theo mã số. Cụm "lãi cơ bản trên cổ phiếu" và "lãi suy giảm trên cổ phiếu" dùng được ở mọi kỳ, trong khi mã số có thể đổi theo mẫu biểu mới. Khi so sánh EPS giữa báo cáo năm 2025 và năm 2026, người đọc nên mở từng mẫu báo cáo tương ứng để chắc rằng đang đọc cùng một chỉ tiêu.
- Cách tính: theo VAS 30, không đổi theo thông tư.
- Tên và vị trí trên báo cáo: theo thông tư về chế độ kế toán đang áp dụng ở năm đó.
- Doanh nghiệp áp dụng: công ty cổ phần.
Bài viết này không đi sâu vào nội dung chi tiết của Thông tư 99/2025/TT-BTC; muốn đối chiếu cách trình bày cụ thể cần đọc nguyên văn thông tư. Phần ví dụ bằng số cho công thức nằm ở bài công thức EPS kèm ví dụ bằng số.
Cuối cùng, nếu cần một điểm khởi đầu dễ đọc, trang giải thích của VPBankS về lợi nhuận phân bổ trên mỗi cổ phần tóm tắt khái niệm trước khi người đọc đi vào văn bản gốc.
Kết luận
Cách tính EPS thuộc về VAS 30, còn tên và vị trí chỉ tiêu trên báo cáo thuộc thông tư kế toán đang hiệu lực. Gọi chỉ tiêu theo tên giúp tránh nhầm khi mẫu biểu đổi. Nội dung mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư.
Minh hoạ: eps
#eps #vas30 #chuanmucketoan #vpbanks